Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony! Aby nie akceptować tych plików, zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.
  • baner AAAAAAświęta.jpg
  • baner gadżety kopia.jpg
  • blog baner CZARNY.jpg
  • Scaned_PDF-1.jpg
  • Twoja Biblioteka posiada dostęp do platformy.jpg

Aktualności

historia badań

Historia badań oraz upowszechniania wiedzy o Radzimiu

Już pod koniec XIX w. miejscowe przekazy i legendy zainteresowały naukowców różnych dziedzin, w tym archeologów. Od 1901 r. rozpoczęli oni badania powierzchniowe, kontynuowane w latach 1909, 1912, 1919, 1948, 1950 i 1974 (S. Janosz, 1984, s. 89). Najciekawsze wyniki uzyskano podczas badań powierzchniowych w 1948 r. (fot. 1), realizowanych przez Koło Prehistoryków, studentów Uniwersytetu Poznańskiego, pod kierunkiem prof. Józefa Kostrzewskiego, jednego z największych archeologów polskich (B. Kostrzewski 1948). Po tych badaniach pojawiało się coraz więcej zagadek i problemów naukowych.

Studenci archeologii po wycieczce na grodzisko w Radzimiu stoją na podwórzu Państwa Szafrańskich w Murowanej Goślinie. Od prawej Maria Szafrańska (siedzi), prof. Józef Kostrzewski, Włodzimierz Szafrański (na tle okna). (archiwum Izby Regionalnej w Murowanej Goślinie)

Gród kasztelański w Radzimiu ponownie „odkryto” w kwietniu 2002 r. Dzięki staraniom Ryszarda Pomina – Starosty Powiatu Poznańskiego i Tomasza Łęckiego - Burmistrz Miasta i Gminy Murowana Gośliny rozpoczęto w 2002 r. stacjonarne badania archeologiczne prowadzone przez Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, którymi kierował mgr Kosmę Kosmowski.
Przez kolejnych 5 sezonów wykopaliskowych, sponsorowanych przez Miasto i Gminę Murowana Goślina, Gminę Oborniki, Powiat Poznański i Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy (w latach 2002-2006), założono dwa wykopy. Wykop I wyznaczony został na jednym z pagórków otaczających kopiec. W nim odnotowano warstwy nasypowe tworzące wał o konstrukcji ziemnej (Kosmowski 2002). W kolejnym sezonie wykop I poszerzono na wschód– celem rozpoznania domniemanego podgrodzia. W poszerzeniu zarejestrowano warstwę kulturową o miąższości około 0,5 m (Kosmowski 2003).
W drugim sezonie wykonano szereg odwiertów na wyspie. Na kulminacji centralnie umieszczonego kopca, otoczonego szeregiem mniejszych wzniesień, stanowiących najprawdopodobniej pozostałości wałów, wyznaczono wykop II, który podzielono na sześć części (A, B, C, D, E, F). W sezonie 2003 zaczęto eksplorować części A i B. W kolejnych sezonach następne, do poziomu gruzowiska. W 2006 roku, mając wyeksplorowane do poziomu gruzowiska części A, B i połowy części C, D i F poszerzono odcinki A, B, C i D.
W lipcu 2008 r. (po rocznej przerwie) rozpoczęto szósty sezon wykopaliskowy na średniowiecznym dworze kasztelańskim. Prowadzone przez miesiąc badania przyniosły, w jakimś sensie, odpowiedź czy na terenie dawnej wyspy istniało wcześniejsze od XIII-wiecznego osadnictwo, o którym wzmiankuje się w źródłach pisanych. Odkopane obiekty świadczą o zasiedleniu wyspy radzimskiej już na początku wczesnego średniowiecza. Ponadto w piasku, z którego usypano stożek, udało się rozpoznać pozostałości konstrukcji drewnianych, wzmacniających kopiec przed osuwaniem się w okresie budowy i funkcjonowania kasztelanii.
Przez wszystkie lata począwszy od roku 2002 upowszechniana jest wiedza o Radzimiu. Odbyły się 3 sesje popularno-naukowe, z których największą był ta zorganizowana na 750 lecie kasztelanii radzimskiej na kartach historii. Spotkanie zgromadziło wielu znamienitych gości. Prelekcje na różne tematy związane z Radzimiem wygłosili: prof. Z. Kurnatowska, dr Mieczysław Brust, ks. kanonik Zbigniew Kapturczak, a także mgr Kosma Kosmowski i mgr Dariusz Paprocki. Wyświetlony został film o Radzimiu przygotowany przez uczniów Zespołu Szkół im. gen. Chłapowskiego. Odbyły się również występy muzyczne i taneczne.
Działalność popularyzatorska to nie tylko sesje ale również „Plenery radzimskie” – przedstawienia teatralna przygotowywane przez uczniów Zespołu Szkół w Bolechowie pod kierownictwem nauczyciela historii M. Pflanza. W 2004 r. inscenizacja stająca się – z roku na rok - wydarzeniem ściągającym na Ostrów Radzimski rzesze widzów przedstawiała przybycia do Radzimia arcybiskupa Radzima Gaudentego, odprawiona została również msza łacińska (fot. 2).

II plener radzimski – inscenizacja przedstawia przybycie Św. Radzimia Gaudentego do Radzim, w rolę pierwszego arcybiskupa gnieźnieńskiego wcielił się ksiądz Piotr Koczorowski. (autor: R. Pomin)

W Murowanej Goślinie co roku latem odbywa się Jarmark Św. Jakuba. Począwszy od 2002 roku w trakcie imprezy prezentowane są zabytki odkopywane na Radzimiu. Do wyjątkowych należał z pewnością IV Jarmark, nawiązujący swą tematyką do rocznicy 750-lecia kasztelanii radzimskiej na kartach historii. Specjalnie dla celów Jarmarku w centrum Murowanej Gośliny wzniesiono rekonstrukcję grodu radzimskiego, dookoła której przez cały pierwszy dzień prezentowano rozliczne atrakcję – inscenizacje historyczne, walki wojów piastowskich, pokazy średniowiecznego rzemiosła, śpiewy i tańce wywodzące się w czasów średniowiecznych (fot. 3).

IV Jarmark św. Jakuba nawiązujący swą tematyką do rocznicy 750-lecia kasztelanii radzimskiej na kartach historii. Inscenizacja walki wojów piastowskich, na tle rekonstrukcji grodu radzimskiego. (autor: T. Mizgier)

Oprócz opisanych wyżej sposobów przekazywania historii prowadzonych jest szereg innych działań, których celem jest rozpowszechnianie dziejów Radzimia.
Na koniec warto zwrócić uwagę, iż zbiór, liczący ponad 21 tys. ułamków ceramiki naczyniowej, blisko 8 tys. fragmentów kości stanowiących odpady konsumpcyjne i ponad 200 zabytków wydzielonych przechowywany jest w magazynach Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Utworzona Pracownia Radzim, mieszcząca się w Bibliotece Publicznej w Murowanej Goślinie, wchodząca w struktury ww. muzeum zapewnia należytą opiekę obiektowi kasztelańskiemu na Ostrowie Radzimskim. Rozpoznanie archeologiczne gródka stożkowatego i całej wyspy będzie niepełne i złudne bez prowadzenia badań archeologicznych nad osadnictwem w okolicy wyspy i wsi nierozłącznie powiązanej ze średniowiecznym dworem kasztelańskim. Zatem w przyszłości, po poznaniu osadnictwa na wyspie, planowane są badania na terenie wsi i na prawym brzegu rzeki, w miejscu gdzie mógł znajdować się brud przez Wartę.

Bibliografia:

Jasnosz S.
1984 Materiały i studia do dziejów osadnictwa starożytnego i wczesnośredniowiecznego Ziemi Obornicko-Rogozińskiej, Fontem Archaeologici Posnanienses, t. 33, s. 55-166.

Kosmowski K.          
2002 Sprawozdanie z badań wykopaliskowych na wczesnośredniowiecznym grodzisku w Radzimiu (obręb Starczanowo), stan. 1, gmina  Murowana Goślina, powiat poznański, województwo wielkopolskie w 2002 roku, maszynopis.
2003 Sprawozdanie z badań archeologicznych średniowiecznego grodziska stożkowatego w Radzimiu (na Ostrowie Radzimskim), stan. 1, gm. Murowana Goślina, woj. wielkopolskie w 2003 roku, maszynopis.

Kostrzewski B.
1948 Naczynie wczesnohistoryczne z Radzimia, w pow. obornickim z ornamentem postaci ludzkich, Slavia Antiqua, t. 1, s. 568-571.


Autorzy tekstu:
Andrzej Kowalczyk
Dariusz Paprocki